Bukowina Tatrzańska Pokaż tło strony
45. Góralski Karnawał
Zobacz program imprezy
więcej »
Piękne widoki online
Kamery internetowe na żywo!
więcej »
Szukasz pokoju? Chcesz promować swój obiekt?
Zobacz naszą bazę noclegową
więcej »
Autorskie fotopejzaże w naszym backgroundzie
aby zobaczyć kliknij "pokaż tło"
więcej »

Szukaj w serwisie

Pogoda więcej »

Wtorek (10-24)
temp.: 3°C
opady: 0mm

Panoramy

Historia Brzegów

20 lutego 2011 | Miejscowość

 

Brzegi to niewielka wieś w otulinie Tatrzańskiego Parku Narodowego, która powstała w 1625 roku i jak większość wsi założonych w tym trudnym terenie bardzo wolno się rozwijała. Podobnie jak w przypadku sąsiedniej wsi Bukowiny, to przede wszystkim brak drogi dojazdowej do Brzegów utrudniał jej rozwój i sprawiał, że przez wiele lat wieś była odizolowana do świata. Przez dziesięciolecia głównym zajęciem mieszkańców był wyrąb lasów i wypas owiec. Wielu brzegowian, obdarzonych zdolnościami plastycznymi i manualnymi trudniło się także tkactwem, haftem oraz rzemiosłem pantoflarskim i kuśnierskim. Dziś w prezbiterium parafialnego kościółka można podziwiać metalowe spinki będące dziełem miejscowego ludowego artysty Józefa Bigosa. W pierwszej połowie XX wieku we wsi był folusz, młyn i tartak, a wszystkie te warsztaty były napędzane energią wodną. Opisując dzieje wsi należy wspomnieć zasługi hrabiego Władysława Zamoyskiego w jej rozwoju. Zamoyski, tak jak to często czynił przy okazji innych inicjatyw, z własnych funduszy zakupił w 1909 roku drewniany budynek, który miał stać się szkołą dla miejscowych dzieci i w dużej części sfinansował koszt jego adaptacji na potrzeby szkolne. Od 1992 roku Szkoła Podstawowa w Brzegach nosi imię swojego fundatora.

Brzegi to nadzwyczaj spokojna wieś, położona z dala od zgiełku turystycznych miejscowości w okolicy. We wsi można spotkać stylowe chałupy góralskie i piękne przydrożne kapliczki. Najciekawszy zabytek to wybudowany w latach powojennych (1949-1952) drewniany kościołek pw. św. Antoniego z Padwy. Ciekawostką jest, iż kościołek ten zbudowali miejscowi górale bez żadnego projektu, w stylu, który na pierwszy rzut przypomina średniowieczne drewniane świątynie Podhala. W głównym ołtarzu kościoła znajduje się nietypowa figura św. Antoniego przedstawiająca świętego z Dzieciątkiem Jezus, które wyciąga swoją dłoń do twarzy patrona parafii. Podobny obraz widnieje w witrażu, który zdobi kościół świętego Antoniego we włoskiej Padwie. We wnętrzu kościoła znajduje się obraz malarza  światowej sławy – Jerzego Dudy- Gracza, tryptyk przedstawiający zimową panoramę Brzegów z kościołem w centrum. Parafię dwukrotnie odwiedził kardynała Karol Wojtyła, z czego mieszkańcy są niezmiernie dumni. Ornat, w którym kardynał odprawiał mszę traktuje się tu z wielką czcią.

W granicach wsi położony jest przysiółek Rynias – polana, na którą jeszcze kilkadziesiąt lat temu na okres żniw oraz wypasu owiec i bydła przenosiły się całe rodziny. Ukryty wśród lasów Rynias wiosną i latem odurza zapachami kwiatów, które pokrywają całą polanę, jest oazą ciszy dla spragnionych wytchnienia. Przysiółek Rynias ma też swoją polityczną historię. Zimą 1979 roku odbyło się tutaj spotkanie działających w opozycji polskich studentów z europejskimi studentami z Norwegii, Anglii i Szwecji zrzeszonymi w EDS (stowarzyszenie Europejskich Studentów Demokratycznych). Studenci odcięci od świata, bezpieczni od podsłuchów rozmawiali o trudnej sytuacji w Polsce i snuli wspólne plany o zjednoczonej Europie. 

Na najwyżej położonej część Brzegów –  Głodówce, znanej z najpiękniejszych widoków na Tatry, znajduje się kaplica zasługująca na szczególna uwagę. Poświęcona w 1997 roku Kaplica pw. Piotra i Pawła mieści się na terenie Ośrodka Harcerskiego Głodówka i choć znajduje się na wysokości 1142 m. n.p.m. nie jest najwyżej położonym obiektem sakralnym w Polsce – jest nią  wtulona w jedną ze ścian Zawratu figura Matki Boskiej Niepokalanej. Figurę na wysokości około 2159 m. n.p.m. w roku 1904  umieścił wybitny taternik i miłośnik gór ks. Walenty Gadowski, w 50. rocznicę ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny. Kaplica na Głodówce jest miejscem szczególnym przede wszystkim na otwartą przestrzeń, z której widać panoramę Tatr. Jan Paweł II mówił, że spotkanie z pięknem górskiej przyrody stwarza szansę refleksji nad sensem istnienia i świata, stwarza najlepszą przestrzeń dla modlitwy i spotkania z Bogiem i może dlatego właśnie ta Kaplica ukryta wśród górskiej zieleni i z której rozpościera się panorama Tatr jest uznana za szczególne miejsce w Tatrach. 

Latem w Brzegach (raz na kilka lat, gdyż jest to przechodnia impreza) odbywa się gminny festyn Lindada – u zbiegu trzech kultur.  Festyn swą nazwę zawdzięcza Józefowi Bryjce, muzykantowi i bajarzowi wędrującemu po Podhalu, któremu nadano pseudonim Lindada. Wspominał o nim m.in. Józef Tischner w swej Historii filozofii po góralsku, miał on także swój debiut filmowy. Józef Bryjec stał się pierwowzorem Lundy – bohatera filmu  „Grający z talerza„ w reżyserii Jakuba Kolskiego. W obrazie Kolskiego Lunda z kawałków potłuczonych talerzy ozdobionych łańcuszkiem kwiatów czytał niczym z nut i z takich nietypowych nut wygrywał na skrzypcach melodie, które swym pięknem oczarować mogły samą śmierć. Obecny Prezes Domu Ludowego w Bukowinie Tatrzańskiej Bartek Koszarek, pomysłodawca festynu, tłumacząc wybór nazwy imprezy, mówił, że potłuczony talerz to symbol niejednorodnej kulturowo gminy. Na jej terenie mieszkają przecież przedstawiciele aż trzech kultur: podhalańskiej, spiskiej i romskiej. I tak jak najcudowniejszą melodię grał Lunda nie ze skrawka ale z całego talerza, tak najpiękniejszy i najbogatszy obraz tworzy gmina wtedy, gdy wszystkie obecne w niej kultury łączą się podczas majowej imprezy. Festyn, jak niegdyś bohater, którego imię teraz nosi, wędruje od wioski do wioski, goszcząc raz w Brzegach, raz w Czarnej Górze czy w Jurgowie.

W Brzegach bogate są tradycje ludowe: prężnie działa zespół folklorystyczny Mali Brzegowanie, twórcy ludowi piszą wiersze i szyją tradycyjne stroje a w jednym z prywatnych domów ( w domu mieszkańca Brzegów pana Andrzeja Karnafla) działa Izba Regionalna. Ekspozycja obejmuje miedzy innymi wyroby sztuki regionalnej, rzeźby, hafty, warsztat  do produkcji płótna z lnu czy kolekcję drewnianych i kamiennych naczyń.

 Opracowała: Joanna Kurzawa

Brzegi, opracowanie Beaty Nowobilskiej przy konsultacji proboszcza Stanisława Łomnickiego- źródło Internet

Sacrum i przyroda. XI seminarium, pod red. ks. M. Ostrowski, Wydawnictwo Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2004

 

 



Litworowy Staw