Bukowina Tatrzańska Pokaż tło strony
45. Góralski Karnawał
Zobacz program imprezy
więcej »
Piękne widoki online
Kamery internetowe na żywo!
więcej »
Szukasz pokoju? Chcesz promować swój obiekt?
Zobacz naszą bazę noclegową
więcej »
Autorskie fotopejzaże w naszym backgroundzie
aby zobaczyć kliknij "pokaż tło"
więcej »

Szukaj w serwisie

Pogoda więcej »

Środa (08-23)
temp.: 11°C
opady: 0mm

Panoramy

Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny n/rzeką Białką

1 listopada 2014 | Miejscowość

 Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny n/rzeką Białką dawniej

             Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny n/rzeką Białką zrzeszało bukowiańskich górali i miłośników Bukowiny z całej Polski. Pomysł powołania Towarzystwa zrodził się w 1925 roku. Latem przyjechała do Bukowiny grupa nauczycieli z różnych stron Polski. Zauważyli walory przyrodnicze i krajobrazowe, ale też trudne warunki życia mieszkańców tej pięknej góralskiej wsi. Dostrzegli ludzi – miejscowych górali – pracowitych i obdarzonych talentami, ale bardzo biednych. Widzieli również ogromne zaangażowanie społeczne miejscowego nauczyciela Franciszka Ćwiżewicza. Uznali, że mieszkańcy tej górskiej wsi zasługują na pomoc i postanowili powołać Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny.

             W sierpniu 1925 roku zawiązano komitet, który zajął się pracą organizacyjną i zbieraniem funduszy. W skład komitetu weszli: dr Teodor Łapiński – przewodniczący, Janina Stabrawska – sekretarz, oraz członkowie – Jan Brzeziński, Zygmunt Niklewski, Franciszek Ćwiżewicz i Stanisław Baziński. Wśród członków założycieli był również ks. Błażej Łaciak – pierwszy proboszcz w Bukowinie.

Głównym celem działalności Towarzystwa było dążenie do rozwoju Bukowiny pod względem ogólno kulturalnym i gospodarczym z uwzględnieniem zachowania właściwości Podhala oraz opieka i uprzyjemnianie pobytu w górach gościom z zewnątrz.

Statut Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny został zatwierdzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie 3 lipca 1926 roku. Jest to oficjalnie przyjęta data rozpoczęcia działalności Towarzystwa. Siedziba Zarządu Głównego TPB była w Warszawie, a Towarzystwo liczyło 300 członków.

9 sierpnia 1926 roku odbyło się w Bukowinie pierwsze statutowe Walne Zgromadzenie Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny. Wybrano Zarząd w składzie: dr Teodor Łapiński z Warszawy – prezes, Jan Gałdyn z Warszawy – wiceprezes, Franciszek Ćwiżewicz z Bukowiny – sekretarz, Jan Brzeziński z Warszawy – zastępca sekretarza, Zofia Siwicka z Warszawy – skarbnik oraz członkowie: Gustaw Doborzyński z Warszawy, inż. Jan Dudziak z Poznania, Tytus Piller z Jasła i Albin Pietruszka z Krakowa.

Podjęto uchwały dotyczące najpilniejszych spraw skierowanych rozwój wsi, np. zniżek kolejowych na przejazdy letników do Bukowiny, uruchomienie agencji pocztowej, stałego lekarza, apteki oraz wybudowanie drogi dojazdowej od strony Poronina. Przyjęto również propozycję dotyczącą starań o zaliczenie Bukowiny do polskich uzdrowisk.

Równocześnie z działaniem Zarządu Głównego Towarzystwa w Warszawie utworzony został bukowiański oddział TPB. W 1936 roku zarząd oddziału w Bukowinie reprezentowali: Stanisław Bieniek – prezes, ksiądz proboszcz Stanisław Fox – wiceprezes, Stanisław Stachoń – sekretarz, Andrzej Hodorowicz – skarbnik, oraz Stanisław Chowaniec, Franciszek Sztokfisz, Franciszek Klamerus, Józef Chowaniec, Michał Chowaniec – członkowie zarządu.

W skład komisji rewizyjnej wchodzili: Maria Dziadoń, Mieczysław Porat, Franciszek Taras, Stanisław Kuchta (z Klina) i Józef Kuchta.

W skład sądu arbitrażowego wchodzili: Jan Jodko Narkiewicz, Adam Kobierski i prof. Józef Waksmundzki.

Bukowiański Oddział liczył 150 członków. Składka roczna wynosiła 2 złote. Zarząd Oddziału utrzymywał stałą łączność z Zarządem Głównym TPB w Warszawie.

Do współpracy z TPB górale bukowiańscy włączyli się chętnie i licznie. W styczniu 1927 roku, szukać wsparcia i pomocy, do Warszawy pojechali Stanisław Kuruc i Kazimierz Król. Zaopiekował się nimi Jan Gałdyn – wiceprezes Towarzystwa, który we wspomnieniach napisał później, że Bukowianie ubrani byli w piękne stroje góralskie, które otwierają im drzwi do najwyższych urzędów i władz.

Wójt Stanisław Kuchta starał się usilnie o przyspieszenie robót związanych z budową drogi do wsi. Grunt pod drogę przekazali mieszkańcy nieodpłatnie, przy budowie pracowali społecznie. Mimo wysiłków budowa przeciągała się. Wielokrotnie do Warszawy jeździli z petycjami: Stanisław Kuruc, Antoni Chowaniec, Franciszek Ćwiżewicz i były wójt Franciszek Hodorowicz. Dopiero w 1935 roku, po interwencji Prezydium Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny, Ministerstwo Komunikacji przyznało kolejną dotację w wysokości 20 tys. złotych. Także dzięki wsparciu i życzliwości starosty nowotarskiego Mariana Głuta, latem 1936 roku budowa drogi z Poronina do Bukowiny została zakończona.

W 1929 roku Bukowina uzyskała agencję pocztową. Pomoc starosty nowotarskiego Stanisława Skaleckiego, również członka TPB, sprawiła, że w 1930 roku do Bukowiny doprowadzono linię telefoniczną.

Przez całe wakacje, prezes Towarzystwa, Teodor Łapiński pełnił we wsi funkcję lekarza klimatycznego. Jego żona oraz Malwina Doborzyńska – również lekarki – w czasie pobytów w Bukowinie otaczały miejscową ludność bezpłatną opieką lekarską.

Z inicjatywy TPB powstał Klub Narciarski „Bukowina”, zatwierdzony przez Polski Związek Narciarski. Polskie Towarzystwo Krajoznawcze umieściło w informatorach imienny wykaz gospodarzy z Bukowiny posiadających pokoje do wynajęcia, sporządzony przez wójta Franciszka Hodorowicza.

Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny nawiązało stały kontakt z Polskim Radiem oraz Państwowym Instytutem Meteorologicznym i Towarzystwem Krzewienia Narciarstwa. W komunikatach radiowych podawane były codziennie aktualne informacje o warunkach pogodowych i narciarskich w Bukowinie.

W 1932 roku Zarząd Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny wystąpił z wnioskiem do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o zmianę nazwy wsi z Bukowina n/rzeką Białką na Bukowina Tatrzańska. W 1935 roku sprawa została pozytywnie rozpatrzona. Wieś otrzymała oficjalną nazwę Bukowina Tatrzańska. W tym samym roku Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny przyjęło nazwę Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny Tatrzańskiej.

Wiele starań i wysiłków członkowie włożyli także w budowę Domu Ludowego. „Największym wysiłkiem wsi i TPBT w ubiegłym dziesięcioleciu – to budowa Domu Ludowego wartości przeszło 100 tys. złotych. TPBT, jako również członek i udziałowiec Domu Ludowego zabiega przez trzy lata (1929, 1930, 1931) o fundusze interweniując u władz centralnych i różnych instytucji o subwencje (…) – pisał w 1936 roku Jan Gałdyn, w opublikowanym sprawozdaniu z dziesięcioletniej działalności TPBT.

Dla miejscowych gaździn Towarzystwo organizowało szkoły hotelarskie i kursy gotowania. Za staraniem TPBT utworzona została Straż Pożarna, a ze środków Towarzystwa wybudowano pierwszy basen p/pożarowy we wsi, koło Walasowej studni.

Przy znaczącym wsparciu Towarzystwa W 1936 roku Bukowianie wybudowali własną elektrownię, a wieś została zelektryfikowana. W latach trzydziestych, za staraniem Towarzystwa, Bukowina Tatrzańska zaliczona została do polskich uzdrowisk o czym informują przewodniki po polskich uzdrowiskach z 1935 i 1936 roku.

Na wniosek Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny Tatrzańskiej prezydent Warszawy Józef Starzyński ufundował stypendia dla zdolnej młodzieży z Podhala, Spisza i Orawy. Jednym ze stypendystów był Józef Pitorak z Bukowiny Tatrzańskiej, który dzięki temu ukończył Wyższą Szkołę Handlową w Warszawie.

Przez cały okres działalności Towarzystwo prowadziło szeroką akcję reklamową, prezentując szerokiemu ogółowi miłośników gór walory Bukowiny. W 1928 roku wydano panoramę Tatr wykonaną przez Józefa Pełczyńskiego. Prezentowano ją na wielu wystawach, m.in. w Liege i Poznaniu, a także w czasie Wystawy Turystyki i Sportu w Warszawie.

Wśród członków Towarzystwa było wielu wspaniałych fotografików artystów, którzy uwieczniali na zdjęciach ówczesną Bukowinę i przepiękne widoki z bukowiańskich wierchów. Byli wśród nich: Józef Pełczyński, Jan Jaroszyński, Tadeusz Zalewski, Stanisław Rafałowski, Marian Witkowski, W. Wunderlich, Jadwiga Szczepańska i Józef Henoch. Większość widoków na zdjęciach posłużyła do wykonania widokówek, które wspaniale promowały wieś w okresie międzywojennym. Kosztem Towarzystwa wydano 100 tys. widokówek z Bukowiny oraz 6 tys. ilustrowanych prospektów. Część fotografii zachowała się do tej pory w pamiątkowym albumie TPBT.

Miłośnicy Bukowiny pisali liczne artykuły prasowe wychwalające jej walory turystyczne. Publikowali je później nieodpłatnie w Kurierze Codziennym i Kurierze Warszawskim, oraz w wielu tygodnikach i miesięcznikach.

Prowadzona akcja promocyjna przynosiła wymierne efekty – rozsławiała Bukowinę i ściągała coraz liczniejsze rzesze turystów i letników. I tak dla porównania: latem 1920 roku wakacje w Bukowinie spędziło 20 gości, głównie artystów nie wymagających wówczas jeszcze szczególnych wygód. W 1926 roku w okresie letnim przebywało 660 letników, a dziesięć lat później w 1936 roku już 5000 osób spędzało wakacje w Bukowinie.

Dzięki bezinteresownej pomocy członków Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny Tatrzańskiej z całej Polski i ogromnemu zaangażowaniu miejscowych górali, w kilka lat udało się znacząco poprawić warunki życia we wsi. W okresie międzywojennym nastąpił najbardziej dynamiczny rozwój wsi w jej historii.

Są miejscowości, w których człowiek czuje się bliżej ideału, myśl jego odrywa się od szarzyzny życiowej, dążąc do czynów wielkich i twórczych. Taką miejscowością jest Bukowina Tatrzańska, wieś góralska…” – pisał w 1936 roku Dominik Kibortt – ówczesny Prezes Towarzystwa Przyjaciół Bukowiny Tatrzańskiej.

Tę wspaniałą, przynoszącą wymierne korzyści, współpracę bukowiańskich górali z „panami z miasta” przerwał wybuch II wojny światowej. Przerwany został również dynamiczny rozwój gospodarczy i kulturalny wsi. Pozostały jednak osiągnięcia, dzięki którym Bukowina Tatrzańska jest dziś znaną i atrakcyjną miejscowością turystyczną w Polsce.

Stanisława Galica Górkiewicz

zobacz – Towarzystwo Przyjaciół Bukowiny Tatrzańskiej dziś


Fotogaleria