Bukowina Tatrzańska Pokaż tło strony
45. Góralski Karnawał
Zobacz program imprezy
więcej »
Piękne widoki online
Kamery internetowe na żywo!
więcej »
Szukasz pokoju? Chcesz promować swój obiekt?
Zobacz naszą bazę noclegową
więcej »
Autorskie fotopejzaże w naszym backgroundzie
aby zobaczyć kliknij "pokaż tło"
więcej »

Szukaj w serwisie

Pogoda więcej »

Wtorek (06-27)
temp.: 21°C
opady: 1mm

Panoramy

Historia Jurgowa

18 lutego 2011 | Miejscowość

                    Na Jurgowie wesoło na Jurgowie ładnie

             A kie jesce zagrajom toniec cy ciardaś cyganie

                      Lecom na kopyrtki boleści i smutki

                Choć stary jest cłowiek cuje się młodziutki

                       Białka się przytulo wselijako wije

                        Pomogo i śpiwo nase melodyje

                      A tego spiywu nigdy końca nima

                      Ze nopiyknijso jes spisko dolina

                      Fragm.Śpis, Walenty Pluciński

 

      Jurgów to wieś górali spiskich, która została założona w 1546 roku . Według legendy pierwszymi osadnikami był zbójnik Jurko z Frankowej i jego „Rusini”, a osada miała być dla nich bazą wypadową w niedalekie Tatry Bielskie. Założona wieś składała się z 12 zagród zbójnickich, których nazwy przetrwały do dzisiaj; Kotarbowa, Łolejarzowa, Kasprowa, Wojtasiowo, Tyborowa , Młynarsko, Pawłowa, Chowańcowa, Kasio. 

      Pierwsi mieszkańcy wioski, podobnie jak mieszkańcy sąsiednich osad, poza wyrębem tatrzańskim lasów,  zajmowali się głównie wypasem owiec i bydła. Pozostałością po tej działalności jest istniejący na polanie Pod Okólne nad rzeką Białką skansen pasterski. Jest to skupisko 56 szałasów, które dawniej, na czas wypasu owiec (a więc od wiosny do jesieni ) stanowiły dom dla całych pasterskich rodzin. To jedyna zachowana do dziś letnia osada, ale do naszych czasów przetrwało nazewnictwo niektórych hal i polan użytkowanych niegdyś przez jurgowian, np. Hala Kubalowa czy Gogolowa, w dużej części znajdujących się po słowackiej stronie.

      Położenie pierwotne Jurgowa było w rejonie dzisiejszego Budziska co sugeruje sama nazwa oraz zdają się to potwierdzać badania archeologiczne, które były prowadzone z związku z projektowaną tu kiedyś zaporą wodną. Pierwotna ludność wyginęła na wskutek licznych najazdów tatarskich. Osadnicy którzy napłynęli w późniejszym czasie zagospodarowali opuszczone zagrody zbójnickie. Pierwszy kościół i cmentarz znajdował się prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Kaplicy Św. Wojciecha i przedszkola.

      Jurgów był dobrze rozwijającą się wsią. W XVII wieku był tu młyn, położony w rejonie dzisiejszych Młynisk znajdujących się po drugiej stronie rzeki, tartak wodny (zachowany do dziś) i olejarnia. Na terenie Jurgowa działały dwa folusze, a wytwarzane przez nie sukno z przędzy wełnianej stanowiło ważny towar handlowy.

      Najstarszym zabytkiem wsi jest  XVII wieczny, zbudowany z drewna jodłowego, kościół pw. św. Sebastiana Męczennika oraz XIX wieczna dzwonnica, w której wnętrzu kryją się dwa dzwony z końca XVII i XVIII wieku. Atrakcją kościoła jest, znajdująca się pod chórem, rzeźba przedstawiająca diabła pokonanego przez Archanioła ( rzeźba, której według legendy nie powinny oglądać kobiety i dzieci) oraz piękny rokokowy ołtarz.

      W Jurgowie warto zajrzeć także do Zagrody Sołtysów. Pochodząca z 1861 roku zagroda stanowi filię Muzeum Tatrzańskiego, a zobaczyć w niej można stałą ekspozycję etnograficzną ukazującą wyposażenie biednego gospodarstwa spiskiego z przełomu XIX/XX wieku.

      W wyniku zawirowań historycznych i kilkakrotnych zmian granic, w kulturze ludności Jurgowa widać wiele wpływów słowackich i nie dziwi fakt, iż pewien procent ludności identyfikuje się z sąsiednim narodem. W centrum Jurgowa znajduje się Izba Śpisko, w której działa ludowy zespół promujący w kraju i za granicą folklor spiski, w miejscowej szkole dzieci uczą się języka słowackiego ( choć jest to przedmiot nadobowiązkowy ), a jedna z niedzielnych mszy świętych odprawiana jest w języku słowackim .

      Jurgów to miejsce, które posiada doskonałe warunki do wypoczynku, uprawiania turystyki pieszej, narciarskiej, rowerowej i innych sportów. Na terenie wsi jest kilka pięknych, choć nie oznakowanych, widokowych tras. Warto wybrać się do okolicznych lasów, które znane są z urodzaju grzybów, malin i czarnej borówki. Spacerując można natknąć się na sarny i jelenie, ale także na wilki i żmije zygzakowate.  Na terenie Jurgowa występują obficie krokusy, białe storczyki, dziewięćsiły i dzika róża. Płynąca w granicach wsi rzeka Białka przyciąga fanów spływów kajakowych i pontonowych. Co roku, w maju i czerwcu, z bystrego nurtu rzeki korzystają kajakarze górscy, uczestnicząc w spływach, na które zjeżdżają się sportowcy z Polski i wielu innych krajów. Od 2007 roku na stokach Górkowego Wierchu funkcjonuje oświetlony i sztucznie naśnieżany wyciąg narciarski Hawrań.

Opracowała: Joanna Kurzawa
fot: Krzysztof Haładyna

J. Budz, Zamagurze Spiskie, Wydawnictwo Oficyna Artystów Sztuka, 1999

T. M. Trajdos, Szkice z dziejów Zamagórza,  Oficyna Podhalańska , Kraków 1991

Po Spisku i o Spiszu, pod red. M. Waniczek, Nowy Targ 2010



Siaśkiewicz