Bukowina Tatrzańska Pokaż tło strony
45. Góralski Karnawał
Zobacz program imprezy
więcej »
Piękne widoki online
Kamery internetowe na żywo!
więcej »
Szukasz pokoju? Chcesz promować swój obiekt?
Zobacz naszą bazę noclegową
więcej »
Autorskie fotopejzaże w naszym backgroundzie
aby zobaczyć kliknij "pokaż tło"
więcej »

Szukaj w serwisie

Pogoda więcej »

Sobota (10-21)
temp.: 8°C
opady: 0mm

Panoramy

Historia Leśnicy – Gronia

6 maja 2011 | Miejscowość

Położenie, lokacja i historia Leśnicy i Gronia.

      Na południowym skraju Kotliny Nowotarskiej, nad potokiem Leśnica uchodzącym do Dunajca poniżej wsi Ostrowsko i na stokach Pogórza Gliczarowskiego leżą dwie siostrzane wioski Leśnica i Groń. Po ziemie te porośnięte puszczą karpacką i niepodzielone granicami, sięgały przed tysiącem lat wpływy władców polskich i węgierskich.

      Najwcześniejszymi osadnikami na ziemiach Podhala byli Niemcy z Saksonii i Flamandowie zwani Niemcami, gdyż znajdowali się w granicach cesarstwa niemieckiego. Obdarowani przywilejami królów węgierskich w XII i XIII wieku, pozostawili do dzisiaj na Podtatrzu ślad swój w nazwach lokowanych wtedy miejscowości. Od początku XV wieku pojawili się na Podhalu Wołochowie ze swoimi stadami, dając początek miejscowemu pasterstwu. Jedni i drudzy ulegli z czasem spolszczeniu wśród coraz liczniejszych osadników z centralnej Polski.

      Leśnica i Groń ulokowane zostały na ziemiach stanowiących od 1003 roku własność monarszą, podarowanych w XIII wieku, a w następnym odebranych Cystersom z Ludźmierza (potem ze Szczyrzyca). Kolejni władcy Polski przekazywali je w dzierżawę zastawnikom królewskim (z rodziną Pieniążków na czele), którzy – podobnie jak następujący po nich starostowie – mieli przywilej lokowania i samodzielnego zakładania wsi bez uzyskania każdorazowo pozwolenia królewskiego. W latach intensywnego lokowania wsi w XVII wieku trwały jeszcze zatargi z Węgrami o tereny nad Leśnicą. Granica, która przetrwała do 1918 roku przebiegała bowiem w pobliżu Cisowej Góry w kierunku Gronkowa, graniczącego z Białą Węgierską (dziś Nową Białą). Nie ustawał napływ osadników węgierskich, którymi György Polacsay, po nabyciu dóbr niedzickich, zasiedlał tereny Leśnicy, Białki i Bukowiny, a których zdołał zbrojnie przepędzić w 1625 roku starosta nowotarski Stanisław Witowski. Jeszcze raz próbowali przesunąć granicę po tereny nad Leśnicą magnaci węgierscy Horvathowie, których powstrzymała zbrojna interwencja Zygmunta III Wazy.

      Od tego czasu przeważającym elementem osiedleńczym byli chłopi polscy, uchodzący jako zbiegowie przed karami i uciskiem pańszczyźnianym lub sprowadzani z Małopolski przez posiadaczy majątków w dobrach nowotarskich. Wszystkich – w trudnych warunkach gospodarczych i klimatycznych – hartowała odwaga i niezależność, a nade wszystko umiłowanie „ślebody”. Pierwsi zarębnicy karczujący lasy w Groniu i Leśnicy byli wolnikami „co na surowym korzeniu zasiedli i którzy wedle zwyczaju wolej używali i nic nie płacili”. Zarządzali nimi sołtysi zasadźcy, którym sołectwa nadawane były przez dzierżawców monarszych, potem starostów, za trudy poniesione przy zakładaniu wioski. Po roku 1606 dokument lokacyjny Leśnicy otrzymał sołtys Tomasz Łaś z przywileju dzierżawcy królewskiego Jana Pieniążka, syna Prokopa. Tymczasem osada ta istniała już od kilku lat, bo notowana była w biskupiej lustracji z 1596 roku. Przed 1624 rokiem utworzył zalążek Gronia starosta Stanisław Witowski, który zasiedlenie tej wsi powierzył zasadźcy Adamowi Belzykowi. Jeszcze po upływie wieku, na podstawie przywilejów wydanych w 1749 roku sołectwem w Leśnicy rządzili Łasiowie, natomiast sołectwo w Groniu było w posiadaniu rodziny Rusinów.

Góralszczyzna.

      W Groniu-Leśnicy góralska gwara i język są – podobnie jak w większości podhalańskich miejscowości – przekazywane z pokolenia na pokolenie i mimo upływu czasu nic nie wskazuje na to, że grozi im zapomnienie. W miejscowości działają liczne zespoły góralskie (m.in. Zawaternik, Ślebodni), a żadna uroczystość nie może obyć się bez regionalnych strojów.

Udostępniono ze strony www.parafia.gronlesnica.pl



Baner Skalnica